Bp-montenegro

U podnozju Lovćena smješten je grad muzej i vjekovna prijestonica Crne Gore Cetinje. Prvi pomen Cetinja nalazimo u dokumentu iz 1440. godine. Iz približno istog vremena pominje se i Vlaška crkva sa nekropolom stećaka. Cetinje je nastalo iz potrebe odbrane, kada je Ivan Crnojević pod najezdom Otomanske imperije selio centar zetske države, prvo sa Žabljaka na Obod kod Rijeke Crnojevića, a zatim u Podlovćenski dolac u kome je sebi sagradio dvorac 1482. godine. Dvije godine kasnije podiže manastir u koji je 1485. godine sa Vranjine premjestio sjedište Zetske mitropolíje. Sazdanjem Cetinja završava se period srednjevjekovne zetske, a počinje period crnogorske istorije. Od rezidencije Ivana Crnojevića ništa nije sačuvano. Sudeći po gravirama iz Oktoiha petoglasnika, dvorac Crnojevića je bio impozantno zdanje, gradjeno kao i manastir u gotičko renesansnom duhu. Ivanov sin Đurđje osniva 1493. godine prvu državnu štampariju u kojoj su štampane nekoliko ćiriličnih knjiga crkvenog sadržaja izuzetne ljepote. Država Crnojevića prestaje da postoji 1496. godine, posle čega nastaje stagnacija u urbanom razvoju naredna dva vijeka. Ipak u teškom razdoblju stalnih turskih najezdi, isorijski I politički značaj Cetinja raste. Ono postaje mjesto odakle isijava nacionalna energija i svijest o slobodi.

Sa vladikom Danilom, koga je Crnogorski zbor 1697. godine izabrao za mitropolita započinje nova epoha u istoriji i razvoju Cetinja i Crne Gore. Ideja, nastala u vrijeme Crnojevića o državnosti Crne Gore počinje da se realizuje. Vladika Danilo rodonačelnik dinastije Petrović - Njegoš podigao je 1701. godine novi Cetinjski manastir, kao vjersko i političko središte Crne Gore. U zapisima mnogih putopisaca koji su pokazali interesovanje za Cetinje i Crnu Goru početkom XIX vijeka govori se da Cetinje osim manastira ima i oko sedamdeset kamenih kuća. U doba Petra I Petrovića Njegoša, podiže se za potrebe Senata prva profana kuća "Sionica". Intezivna gradnja u Cetinjskom polju počinje tek za vrijeme Petra II Petrovića Njegoša, koji podiže zvonik (Kami - kulu) u manastirskom kompleksu, Tablju (1833.) - kulu osmatračnicu iznad manastira i svoju rezidenciju Biljardu (1838.). U tom periodu broj kuća se poveća, u manastiru je otvorena prva crnogorska škola, a sa radom počinje i štamaparíja. Vrijeme vladavine knjaza Danila obilježeno je razdvajanjem svjetovne od državne vlasti. U skladu sa reformatorskim idejama otvaraju se škole, izdaje Zakonik, a gradsko jezgro se širi. Svoje specifično kulturno-istorijsko jezgro grad je dobio za vrijeme vladavine kralja Nikole. 1863. godine sagradjen je prvi hotel "Lokanda". Iste godine počela je izgradnja dvora knjaza Nikole. Poslije podizanja zgrade Djevojačkog instituta (1871.) i bolnice Danilo I (1873.) nastao je prvi plan Cetinja kao urbane cjeline 1875. godine, po idejji Spiridona Gopčevića.

Odredba Berlinskog kongresa (1878.) o priznanju Crne Gore kao petnaeste do tada postojeće evropske države može se uzeti kao formalni početak međunarodno pravnog postojanja i političke nezavisnosti Crne Gore. Sticanje državne nezavisnosti snažno se reflektovalo na urbani razvoj Cetinja. Narednih trideset godina obilježila je intezivna izgradnja "najmanje svjetske prestonice", čija arhitektonska panorama predstavlja likovni I prostomí odraz opštedruštvenog razvoja u tom periodu. Oko glavnih ulica, Dvorske i Katunske, koncentrišu se upravne, kulturne I druge javne ustanove, gradi se veći broj stambenih kuća, podižu se dva parka, gradi se vodovod, uvodi električno osvjetljenje i otvara moderna pijaca (Balšića pazar). Počinje izgradnja Zetskog doma, a 1896. godine prilikom svečanosti povodom izgradnje Plavog dvorca knjaz Nikola progalšava Cetinje trajnom prijestonicom, što podstiče individualnu gradnju. U rasponu od kraja XIX do treće decenije XX vijeka Cetinje je doživjelo potpuni urbani preobržaj. 1910. godine gradi se kuća Vukotića, prva građevina u armiranom betonu. Iste godine podignuto je i monumentalno zdanje Vladinog doma. Cetinje čine izuzetnim i zdanja poslanstva, koja početkom vijeka podižu sve veće evropske države. To je period i najvećeg kulturnog prosperiteta. Otvaraju se srednje škole (Djevojački institut, Bogoslovsko - učiteljska škola i Gimnazija). U Zetskom domu kao prvom objektu za potrebe kulture rade čitaonica, biblioteka, muzej i pozorište. Snažan pečat kulturnom životu grada daju kulturno – zabavna društva. Na Cetinju tog vremena postoji desetak teniskih igrališta, Klizački klub, Skijaško društvo, Golf klub, a počinje i da se igra fudbal. U gradu izlazi i šest dnevnih novina i više časopisa. Razvoj grada biva usporen Balkanskim ratovima i I svjetskim ratom. U državi Srba, Hrvata i Slovenaca Cetinje postaje glavni grad Zetske banovine, pa ga naseljavaju činovnicí iz ostalih krajeva Kraljevine. U tom periodu grade se Hipotekarna banka, dvije škole i više privatnih kuća. Nakon preseljenja administrativnog centra u Podgoricu pedesetih godina prošlog vijeka, Cetinje gubi ulogu prijestonice, ali ostaje duhovni i kulturni centar Crne Gore. Ustavom iz 1992. godine Cetinje je ponovo definisano kao prijestonica.

Cetinje se nalazi u istočnoj kraško kontinentalnoj podgori Lovćena, između Boke Kotorske i Skadarskog jezera na dnu Cetinjskog polja, na nadmorskoj visini 671 m. Klimu koja je uslovljena blizinom mora, Skadarskog jezera, konfiguracíja reljefa karakterišu topla ljeta, i umjereno hladne zime sa obilnim padavinama. Cetinje je grad sa najviše atmosferskih padavina u Evropi (4000 mm na m2), ali i dvije trećine sunčanih dana u godini. Gradska opština se prostire na 910 m2 i u njoj živi oko 20.000 stanovnika. Cetinje se nalazi na relativno kratkim razdaljinama od Podgorice i Budve sa kojima je povezano magistralnim saobraćajnicama. Iz pravca Podgorice može se stići i starim putem koji vodi kroz živopisni predio iznad Skadarskog jezera i piroteksnu varošicu Rijeku Crnojevića. Stari put od Kotora sa preko dvadesetpet serpentina i penje se uz litice Lovćena, otvara nezaboravan pogled na Tivatski i Kotorski zaliv. Kada se ovi fantastični pogledi izgube, put vodi kroz kameni pejzaž, preko istorijskog i lijepog naselja Njeguši. Cetinjska opština obuhvata nacionalni park Lovćen i dio nacionalnog parka Skadarsko jezero.

Back to top